Probiyotiklerdeki İyi Bakteriler Evrimleşerek Bize Zarar Verebilir

Probiyotikler bize bağırsaklarımızda yerleşen zararlı mikroorganizmaları dengelemeye yardımcı olan “iyi” bakteri olarak bilinmektedir. Ancak yakın zamanda yapılan yeni bir deney, mikrobiyal müttefiklerimizin, bağırsaklarımıza zarar verme riskini taşıyan yeni türlere evrimleşebildiğini göstermiştir.

Patolog Gauram Dantas, “Eğer canlıları ilaç olarak kullanacaksak, onların yeni ortama uyum sağlayacağını ve farklı bir türe evrimleşebileceği ihtimalini düşünmeliyiz.” diyor. Diğer ilaç formlarının aksine, canlı organizmalar kelimenin tam anlamıyla kendi yaşamlarına sahiptir. İlaç diye aldığımız bu şey üreyebilir ve değişebilir. Dantas, “Dışarıda evrime bağışık olan bir mikroorganizma yok.”  diyor .

Dantas, Washington Üniversitesi’nden ishal tedavisi için pazarlanan bir probiyotiği değerlendiren bir araştırma ekibine liderlik etti.

E. coli Nissle, özellikle küçük çocuklarda, akut diyare tedavisinde 100 yıldan beri kullanılmakta olan bir bakteridir ve etkili ve güvenli olduğu gösterilmiştir. Dantas’ın ekibi de bu bakteri üzerinde çalışmasını yürütmüştür. Bu bakterinin evrimsel potansiyelini anlamak için bakterilerden tamamen arındırılmış (germ-free) özel fareler kullanıldı.

Hayvanlar dört gruba ayrıldı ve her birinde farklı bir mikrobiyomlar oluşturuldu. Her gruba E. coli Nissle uygulandı ve daha sonra aşağıdaki seçeneklerden biriyle beslendi: Klasik laboratuar faresi yemi, daha doğal bir fare dostu diyet, yağ ve şeker bakımından zengin bir diyet ve aynı diyetin biraz lif eklenmiş hali.

Beş hafta sonra, fareler bağırsakları incelendi. Bazı gruplarda E. coli Nissle’lerin o kadar da arkadaş canlısı olmadığı gözlemlendi. Özellikle de diyet ne kadar sağlıksızsa bu durum o kadar fazla görüldü.

Yağ ve şekerden zengin yiyeceklerle dolu fare bağırsaklarının içindeki E. coli Nissle’ler, stresle başa çıkmalarına yardımcı olan ve bu karbonhidratların tümünü daha uzun süre kullanmalarına yardımcı olan birçok mutasyonlar biriktirdi. Bu bakteriler ayrıca diğerlerine göre daha rekabetçi bir avantaj sağlayacak şekilde biraz daha yapışkan hale gelmeye adapte olmuşlardı.

Probiyotikler Sağlıklı Bağırsaklarda mı Kullanılmalı?

Biyomedikal mühendisliği yüksek lisans öğrencisi Aura Ferreiro, “Sağlıklı ve çeşitlilik içeren bağırsaklarda E. coli Nissle’ler çok daha az adaptasyona sahip oluyorlardı. Belki de onların doğal ortamı bu olduğu içindir. Ancak, sağlıklı bir mikrobiyomu olan insanlarda da zaten probiyotik kullanmayacağımızı hatırlamak zorundayız.” diyor.

Bakterilerin bu özelliği, E. coli Nissle’ler iyi ama bizler için çok da iyi olmayan bir durumdur. Ne de olsa karbonhidratları parçalamak ve stresle başa çıkmak için evrimleşmiş bu yapışkan bakteriler, bizim asıl almak istediğimiz bakteriler değil.

Yine de aklımızda tutmamız gereken bir diğer durum da bu çalışmanın bir hayvan çalışması olduğu ve insanlar üzerinde tam olarak aynı mekanizmaların bire bir işleyeceği ile ilgili bir bilgimizin olmadığıdır.

Ayrıca Dantas “Bu durum bir sorun değil, tersine daha iyi terapötik ilaçlar tasarlamak için bir fırsattır.” diyor. Evrim ilkelerini daha iyi anlayıp, bunu kendi lehimize çevirmek, yeni ilaçlar geliştirmemiz için güzel bir yol olabilir.

Kaynaklar ve İleri Okuma:

Osman Karakuş

Osman Karakuş

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji AD -Benim hayat amacım bir gökkuşağı çizmek. Bunu yapabilmek için kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor kalemlere ihtiyaç var. Ama benim elimde sadece siyah kalem var. Bu yüzden ben de "Gökkuşağı nasıl çizilir"i yazmaya başladım.

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir